TÜBİTAK 2515-COST Aksiyon Üyeleri Ar-Ge Destek Programı kapsamında; KTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü’nden Prof. Dr. Serap Durmuş Öztürk ve 10 akademisyenden oluşan proje ekibi tarafından yürütülen “Yaşayan Kent İmgesinin Kentsel Anlatı Kodları ile Araştırılması (Unarcode©)” temalı Proje Sonu Toplantısı, Prof. Dr. Osman Turan Kültür ve Kongre Merkezi’ndedüzenlendi.
Toplantıya; Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Başdanışmanı Mustafa Yaylalı, KTÜ Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı’yı temsilen Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ömer Faruk Ursavaş, Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Cenap Sancar, Mimarlar Odası Trabzon Şubesi Başkanı Prof. Dr. Serbülent Vural ile ilgili kurum ve kuruluş temsilcileri, akademisyenler, idari personelimiz, basın mensupları ile davetliler katıldı.
Program kapsamında gerçekleştirilen sunumda, Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Serap Durmuş Öztürk, kentlerin yalnızca fiziksel yapılar üzerinden değil; kullanıcı deneyimleri, anlatılar ile duyusal ve duygusal örüntüler aracılığıyla anlaşılması gerektiğine dikkat çekti. Trabzon’un tarihsel ve kültürel birikiminin, mekânla kurulan duyumsal ve anlatısal ilişkiler üzerinden şekillendiğini vurgulayan Prof. Dr. Durmuş Öztürk, kentlerin kullanıcı belleğinde biriken imgeler, hikâyeler ve duygular yoluyla yaşayan organizmalar olduğunu ifade etti.
Prof. Dr. Durmuş Öztürk, toplantıda yaptığı konuşmada, UNARCODE© Projesi ile çok katmanlı kentsel hafızanın; sözlü-yazılı anlatı, eskiz ve gözlem gibi yöntemler ile kayıt altına alındığını ve dijital ortama aktarıldığını belirtti. Proje kapsamında yürütülen saha çalışmalarının, tarihin en önemli ticaret yollarından biri olan İpek Yolu’nun, Anadolu’daki kolları üzerinde yer alan Trabzon kenti özelinde, Meydan Parkı’ndan başlayarak Kunduracılar Caddesi, Semerciler Yokuşu ve Bedesten’e uzanan deneyim güzergâhı üzerinde gerçekleştirildiğini aktaran Prof. Dr. Durmuş Öztürk, elde edilen veriler sayesinde Trabzon’un etkileşimli haritalarının, duyusal, duygusal ve anlatısal düzlemde oluşturulduğunu bildirdi. Proje kapsamında yürütülen çalışmalar ile kent mekânlarının, çoğu zaman fark edilmeyen ancak kullanıcı deneyimi açısından belirleyici olan yönlerinin, görünür hale getirildiğini ifade eden Prof. Dr. Durmuş Öztürk; dijitalleşen dünyada, kentsel anlatıların arşivlenmesi ve paylaşılmasının hem mimarlık eğitimi hem de kent kültürünün korunması açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. UNARCODE© kapsamında üretilen dijital haritalar ve anlatı kodlarının, kentlerin yalnızca geçmişini belgelemekle kalmayıp geleceğe aktarılmasına da olanak sağladığını vurguladı.
KTÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ömer Faruk Ursavaş ise programda yaptığı konuşmada “Kent dediğimiz şey yalnızca yolların ve yapıların toplamı değildir; anıların, seslerin, kokuların, duyguların ve gündelik deneyimlerin birleştiği yaşayan bir bütündür. UNARCODE©, kenti tam da bu insan deneyimi üzerinden okuyarak ‘hissedilen’ ve ‘anlatılan’ katmanlarını görünür kılan yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır.TÜBİTAK 2515 COST Aksiyon Üyeleri AR-GE Destek Programı kapsamında desteklenen bu proje; disiplinler arası yapısı ve veri temelli metodolojisi ile Üniversitemizin bilimsel kapasitesine ve uluslararası görünürlüğüne önemli katkı sağlamıştır. Trabzon’un zengin tarihsel ve kültürel dokusunda, Meydan Parkı’ndan Bedesten’e uzanan güzergâhta toplanan eskizler, anlatılar, fotoğraflar ve ses kayıtları; kentsel deneyimi çok boyutlu biçimde anlamamıza imkân vermiştir.” sözlerine yer verdi.” sözlerine yer verdi.
Proje kapsamında yürütülen saha çalışmalarında, farklı sınıf ve düzeylerde öğrenim gören toplam 60 Mimarlık Bölümüöğrencisi, aktif olarak yer aldı. Öğrenciler, belirlenen deneyim güzergâhlarında, kenti birebir deneyimleyerek eskizler, görsel kayıtlar ve anlatılar üretti. Bu süreç, mimarlık eğitiminde sınıf dışı öğrenmenin ve araştırma temelli yaklaşımın güçlendirilmesine önemli katkı sağladı.
Proje, “Üniversite ve Yerel Yönetimler” ile “Üniversite ve Kent Paydaşları” arasında, veri temelli bir iş birliği modeli sunması açısından dikkat çekti. Sahada elde edilen verilerin paylaşılabilir ve kullanılabilir bilgiye dönüştürülmesi; Mimarlık, Kentsel Planlama, Kültür ve Turizm politikaları gibi alanlarda, karar süreçlerine katkı sağlayabilecek nitelikte bir altyapı oluşturdu. Üretilen anlatı kodlarının, Uluslararası Avrupa Birliği Platformları üzerinden paylaşılacak olması, alanda çalışan ulusal ve uluslararası araştırmacılar için erişilebilir, karşılaştırılabilir ve uzun vadede geliştirilebilir önemli bir veri seti sundu.
Toplantıda, 24 ay süren TÜBİTAK destekli proje sürecinde Trabzon’dan elde edilen büyük verinin; kentin dijital anlatı haritalarının ve eskiz temelli kod yerleşkelerinin oluşturulmasına yönelik sürdürülebilir bir altyapıya dönüştürüldüğü ifade edildi. Bu kapsamda geliştirilen UNARCODE© web tabanlı aplikasyonunun, yakın zamanda araştırmacılar, öğrenciler ve kentlilerin kullanımına açılması planlanıyor. Ayrıca aplikasyonun, uluslararası iş birlikleri ve COST Aksiyonları çerçevesinde küresel ölçekte genişletilerek farklı dünya kentlerinde uygulanabilir bir araştırma ve paylaşım platformuna dönüştürülmesi hedefleniyor.