Dünyayı kimileri için cennete, kimileri için imtihan salonuna dönüştüren zihniyet üzerine…
Toplumun zihin dünyasına ince ince işlenmiş bazı kalıp cümleler vardır. İlk bakışta derin bir hikmet taşıyor gibi görünürler. Ancak biraz sorguladığınızda, ardında bambaşka bir anlayışın gizlendiğini fark edersiniz.
“Dünya bir imtihan yeridir, burada rahatlık yoktur. Asıl huzur öteki dünyadadır.”
Bu söz, insanı ömür boyu sınava mahkûm edilmiş çaresiz bir öğrenciye, dünyayı da sonu gelmeyen bir imtihan salonuna dönüştüren bir anlayışın ifadesi hâline gelebiliyor.
İnsana sürekli bu dünyanın bir çile yeri olduğu, gerçek mutluluğun ancak ölümden sonra başlayacağı telkin edildiğinde, kavramlar da anlam değiştirmeye başlıyor.
Yoksulluk sabra, haksızlık kadere, zulüm imtihana, çaresizlik ise tevekküle dönüştürülüyor.
Bir toplumda sabır yüceltilirken hak arama bilinci köreltiliyorsa, orada inancın özünden çok, inancın araçsallaştırılması söz konusudur.
Ne büyük çelişkidir ki birileri bu dünyayı kendileri için cennete çevirirken, başkalarına sürekli öteki dünyanın cennetini beklemeyi öğütlüyor!
Peki, bu anlayış İslam’ın ruhuyla ne kadar bağdaşıyor?
Elbette İslam’da dünya hayatı bir imtihandır. Sabır ve tevekkül de önemli erdemlerdir. Ancak sabır, zulme boyun eğmek; tevekkül, haksızlık karşısında susmak değildir.
Kur’an, “Bir toplum kendisindekini değiştirmedikçe Allah onlarda bulunanı değiştirmez” (Ra’d, 11) buyururken insana sorumluluğunu hatırlatır. Adaleti ayakta tutmayı emreden bir inancın, adaletsizliğe teslimiyeti öğütlediği düşünülebilir mi?
İnsanın değiştiremeyeceği acılar karşısında metanet göstermesi başka, insan eliyle üretilen haksızlıklara kader diyerek boyun eğmesi bambaşkadır.
Birilerine saraylarda yaşama imkânı sunup diğerlerine kulübelerinde sabretmeyi öğütlemek, sonra da bu eşitsizliği Allah’ın takdiri diye açıklamak, tevekkül değil; kaderin arkasına saklanmaktır.
İnanç, insanı edilgenleştiren bir uyuşturucuya değil; vicdanını diri tutan, adalet duygusunu güçlendiren bir iradeye dönüşmelidir.
Çünkü tevekkül, insanın elinden geleni yapmadan sonucu Allah’a havale etmesi değildir. Önce sorumluluğunu yerine getirmesi, ardından sonucu Allah’a bırakmasıdır.
Öyleyse asıl mesele, dünyanın bir imtihan yeri olup olmadığı değil; bu imtihanda kimin hangi sorumluluğu üstlendiğidir.
Ve belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur:
Biz gerçekten sabretmeyi mi öğrendik, yoksa haksızlıklara sessiz kalmayı sabır zannetmeye mi başladık?
Unutmayalım:
Başkalarının dünyasını cehenneme çevirenlerin, mağdurlara cenneti öğütlemesi ne hikmettir ne de tevekkül.
Asıl imtihan, zulme ne kadar dayandığımız değil; zulmün karşısında nerede durduğumuzdur.